“Sommige boeken hebben goud op snee. Dat staat chic. Deze roman heeft zwart op snee. En ook alle overige randen zijn zwart. De uitgever noemt dat een ‘rouwrandje’. Maar om wie rouwen we dan, vraag je je af terwijl je de eerste bladzijden leest.”

Van nee naar niets
Hans Demeyer op deReactor

“Aan barrels vormt op die manier een meer dan geslaagde herinterpretatie van de idee om de literatuur te vermoorden, om een gestalte te geven aan haar negatie. Het gewone verhaal met ‘een heuse plot, kop en staart’, met ‘meeleven, inleven, doorleven, beleven’ wordt hier op verschillende manieren gesaboteerd, maar die destructie levert geen absolute bevrijding of wit blad op. Zo spreekt het woordenboek de auteur Vaandrager toe dat zijn ultiem meesterwerk pas het witte gat is, ‘waardoor alles wordt opgeslurpt’, en niet de ‘zwarte gaten’ die de auteur nu slechts zou aanbrengen.
Toch zijn die gaten al genoeg om een unieke schriftuur op te leveren waarin het directe taalgebruik in combinatie met het bezwerende ritme tevens ruimte laat voor lyriek. In de hedendaagse Nederlandstalige literatuur is Aan barrels hoogstens verwant met auteurs als C.C. Krijgelmans of J.M.H. Berckmans. Die uniciteit an sich maakt deze roman natuurlijk niet tot briljante literatuur – zoals een van de vele verdachtmakingen bij experimenteel proza luidt. Wel is het de vakmanschap en literaire kunde waarmee Vaandrager die schriftuur aanwendt om de lezer intellectueel uit te dagen en emotioneel vast te nemen door hem onmeedogenloos te smijten in de gestoorde, verwarde en emotioneel gebroken gevangenis van maatschappelijke randfiguren. Aan barrels is een grappig en bij wijlen melancholisch boek, maar voornamelijk een extreme en wrange roman die je grijpt door zijn ritme, woede en passie. Vergeet uw kerstboom: deze literatuur is op elk moment een wonderlijk-bijtend geschenk.”

Recensie: Aan barrels van Harry Vaandrager
Ezra de Haan op literatuurplein.nl

“Praten of schrijven over echte literatuur is zeldzaam geworden sinds ons literaire landschap wordt bepaald door verkoopcijfers, bekende Nederlanders en valse sentimenten. Want wat is literatuur nog in dit land? Het uithuilen over de zoveelste gestorven beroemde minnaar? De volgende soap van een televisiester? Wat wil er nog groeien aan nieuw talent als thrillers voor literair doorgaan en echte romans worden verzwegen? Deze tijd vraagt om taai schrijfsel, stug als gras dat zich door het asfalt heen wringt. Taal die je voor de bek slaat, zoals ooit de echt groten dat deden… (…)
Zelden durft een uitgever een boek uit te brengen dat zwart is. Zolang je Aan barrels niet openslaat zijn het alleen de witte letters op de cover die je lucht geven. Maar het kon niet anders. Dit boek is zwart, pikzwart, pitblack. Het is een verpakking die de lading dekt. (…)
Het boek eindigt met het woord niets. Een ontkenning, net zoals het woord nee waarmee het opende. Weer wordt de celdeur voor je smoel dicht gegooid. Maar nu is er een verschil. Je hebt een prachtboek van Vaandrager achter de kiezen, een boek waar je lang over na kunt denken. Net zolang als je straf duurt. In dit geval is dat geen straf maar een zegen.”

Spetterend taalvuurwerk tegen inktzwarte hemel
Wim Sanders op literairedebuten.nl

“(…) De losjes met elkaar verbonden monologen zijn de braakballen uit de ondertitel; vooral de mannen hebben het over van alles wat hen dwarszit zonder dat er ook maar iets van een oplossing lonkt. Ze zitten gevangen in de bol van hun eigen gedachten en angsten, en die vormen het verhaal, niet de loop van de gebeurtenissen. Zoals de ongetwijfeld door de schrijver zelf ingefluisterde achterflaptekst het treffend stelt: ‘Het is hun onverkropbare lot “niemand” te zijn.’ Dan slaan ze zichzelf brallend op de borst, de volgende alinea piepen ze van doodsangst. Ze doen dat in een diverse kanten opschietende taal, waarin vaak alle registers van een barokke lyriek worden opengetrokken. De tot citeren uitnodigende zinnen zijn pure poëzie en de monologen vragen er door hun dramatische opbouw om hardop te worden voorgelezen, ook als de betekenis je soms ontgaat. (…)
Vaandrager is er ondanks al zijn uitbundige lef in geslaagd te voorkomen dat Aan barrels aan oeverloze woordkakkerij ten ondergaat. De scheldpartijen zijn soms wat obligaat en gaan te lang door, maar ze hebben een functie: ze zetten de verstilde passages waarin de verteller tot een helder inzicht komt in een schrijnend licht. Dat inzicht is niet opwekkend en geldt voor ieder mens, in de gevangenis of niet: alleen in de dood is er rust en onschuld. Een deprimerende boodschap die zo zwaar is dat er nauwelijks beweging in het verhaal zit. Toch werd ik betoverd en opgevrolijkt door dit taalvuurwerk dat uiteenspat tegen een inktzwarte hemel van doodsangst.”

Recensie: Aan barrels van Harry Vaandrager
Kurt Snoekx op brusselnieuws.be

“Aan barrels zindert van het afgrondelijke leven zelf, is een veelkoppige, meerstemmige elegie van het bestaan. Zinnelijk, levendig, beklemmend, labyrintisch zijn de negen gedachtestromen die Vaandrager op het papier stort.”

Uit de inleiding van Koen Brams:
‘Lauwaerts essays zijn inderdaad onthutsend omwille van de stilistische virtuositeit, de heterogeniteit van de onderwerpen en de bezwerende argumentatieve kracht die erin werkzaam is. (…) Een bundeling van Lauwaerts teksten brengt de bevestiging van deze uitzonderlijk brede eruditie. Roland Barthes, de academisering van het kunstonderwijs, Koen van den Broek, tekenen, de Dandy, Dirk Braeckman, de intellectueel: niet alleen deze onderwerpen komen aan bod in dit boek, maar ook nog tal van andere, als centraal thema, in de marge of als insert. Het meest verbazingwekkende is evenwel dat de lezer in elk essay wordt meegevoerd door iemand die zelf heel diep op het onderwerp is ingegaan.’

Dirk Lauwaert is publicist. Hij schrijft over mode, filmkostumering en stadsfotografie. Belangrijke eerdere publicaties zijn Affect/Afstand (1987), Artikels (1996), Lichtpapier – Teksten over Fotografie (2007) en Dromen van een Expeditie – Geschriften over film 1971–2001 (2006).

Boekverzorging: Stéphane de Schrevel
Pagina’s: ca. 240
ISBN: 978 90 79202 11 9
Prijs: 19,95€

De boekpresentatie vindt plaats op dinsdag 13 december, om 20u30, in Netwerk Aalst. De auteur geeft een lezing aan de hand van filmfragmenten. Meer info.

Radio Klara had naar aanleiding van de publicatie en filmvoorstelling een gesprek met de auteur: herbeluister (vanaf 46:48).

Eerst is er een performance van Sandrine Verstraete (tekst) en Gino Coomans (cello): in een dialoog van woord en muziek gaan beiden op zoek naar een meer intuïtieve beleving van taal.

Vervolgens speelt Martin Küchen saxofoonimprovisaties in duo met drummer Erik Heestermans. Küchen toert zelden in deze contreien, een unieke gelegenheid dus om hem in deze intieme setting aan het werk te zien!

Martin Küchen speelt alt-, tenor-, sopraan- en baritonsax. Hij maakt muziek voor theater, film en geluidsinstallaties en componeert o.a. voor Tresspass Trio and Angels: www.martinkuchen.com
Gino Coomans en Erik Heestermans zijn respectievelijk cellist en percussionist bij het improvisatietrio Sheldon Siegel: www.myspace.com
Sandrine Verstraete is schrijfster en theatermaker: www.kunstencentrumbelgie.com

www.instantjazz.com - www.hetbalanseer.be

Bekijk hier enkele mooie foto’s van de avond.

Lucas Hüsgen schuwt verbanden met de actualiteit geenszins: zijn zoektocht voert hem langs verschillende plaatsen in Duitsland waar hij een groeiende invloed van rechts-extremistische opvattingen signaleert. Dit brengt hem dan weer bij de opkomst en invloed van populisme en rechts-extremisme in verschillende Europese landen, Nederland daarbij inbegrepen. In dit verband wijst hij op de inhoudelijke verwantschap tussen de PVV in Nederland en verschillende rechts-extremistische, en zelfs neonazistische bewegingen in met name Duitsland en Denemarken. Aan de hand van citaten laat hij zien dat sommige passages in het partijprogramma van de PVV vrijwel identiek zijn aan schotschriften van dergelijke bewegingen, ook al wordt vanuit de PVV altijd bezworen dat zij zich verre wil houden van het rechts-extremisme. Deze niet mis te verstane analyses geven een dubbele lading aan de op het eerste gezicht eenduidige titel van het boek. (…) Nazi te Venlo is een boeiend, met grote betrokkenheid geschreven boek over een niet opgeloste vraag – bij vlagen is het zelfs fascinerend, ook wanneer sommige uitweidingen al te ver weg voeren van het onderzoek dat de rode draad ervan vormt.

Erik de Smedt in De Leeswolf, november 2011:

De speurtocht van Hüsgen is er vooral een naar de keerzijde van de ‘heile Welt’, de vlot functionerende wereld die ons wordt voorgespiegeld. Mensen laten zich muilkorven omwille van de veiligheid, plegen roofbouw op de aarde, trekken geen lessen uit het verleden en proberen een politiek te legitimeren die gebaseerd is op uitsluiting en uitbuiting. Zo geformuleerd, lijkt het pamflettistisch, maar dat is het boek juist niet. Voortdurend zoomt Hüsgen in op het concrete detail, de feitelijke informatie, de historische achtergrond. Zijn bronvermeldingen en bibliografie doen denken aan die van een goed geïnformeerd journalist of historicus. Zijn belezenheid en interesse kennen nauwelijks grenzen.

Woensdag 26 oktober 2011 – 20u
in Passa Porta, Dansaertstraat 46, 1000 Brussel

‘Mijn eigen klotenbibbers besodemieteren me. Ze hebben zelfs mijn stem gesneesd. Uit hun bakkes hoor ik mezelf’, zegt Marc in Aan barrels. Wat de personages bindt is hun inwisselbaarheid en de leugens waarmee ze zichzelf, elkaar en de lezer bestoken. Het is hun onverkropbare lot ‘niemand’ te zijn.

In Aan barrels sleurt Harry Vaandrager de lezer naar de diepten van het menselijk gemis. Aan barrels is de existentiële roman van een dichter. Het is Het Laatste Oordeel van Jeroen Bosch, maar dan in taal. In negen monologen.

“Aan barrels zindert van het afgrondelijke leven zelf, is een veelkoppige, meerstemmige elegie van het bestaan. Zinnelijk, levendig, beklemmend, labyrintisch zijn de negen gedachtestromen die Vaandrager op het papier stort.” Kurt Snoekx op brusselnieuws.be.

Criticus Hans Demeyer leidt de avond in, contrabassist Kristof Roseeuw (Flat Earth Society, radioKUKAorkest) reageert op de voordracht van de auteur. Receptie: Duvel.

Lees meer over de inhoud van het boek op deze site.

Nazi te Venlo is een persoonlijke zoektocht naar een bezwarend familieverleden en tegelijk een poging om het huidige maatschappelijke gewicht van de nazistische erfenis te wegen. Historisch onderzoek met de blik op het heden, daar gaat het Hüsgen om: ‘Welke zin kan het hebben om zijn verleden na te speuren terwijl een vergelijkbare toekomst zich eventueel opdringt, ik dus evengoed naar het heden kijken kan?’ De schrijver wil ‘een blik in het verleden werpen, tegelijkertijd beducht om een toekomst, dat een zeker verleden zou kunnen aanroepen als oplossing voor pijnlijke problemen.’
(…)
De naam ‘Hüsgen’ is een steen die in de vijver van het schrijversbewustzijn gevallen is en steeds grotere kringen maakt die alles lijken aan te raken. Zo gaat Hüsgen in op de globalisering, de identiteitshysterie, de huidige stand van Nederland en Duitsland, het utopische denken, de overproductie, de migratie, de technologie, het veiligheidsdenken, de angst voor de islam, de ecologische problematiek, kortom nagenoeg alle belangrijke eigentijdse issues. Hüsgen is zich bewust van het gevaar van die uitdijende cirkels: ‘Verleent het simpele feit dat een van mijn schaduwen Hüsgen heette, voldoende geloofwaardigheid aan ieder mogelijk gedachtespinsel over nationaalsocialisme of hedendaagse tendensen in eventueel vergelijkbare richting?’
(…)
Over de roman Das Haus auf meinen Schultern (1999) van Dieter Forte, een roman over de Tweede Wereldoorlog, zegt Hüsgen: ‘Zo gaat bij Forte ook de taal te werk: ze zoekt de patronen van de wereld […].’ Taal die de patronen van de wereld zoekt: het is een omschrijving die ook opgaat voor Hüsgens zoektocht. In bij momenten barokke en dramatische zinnen gaat hij op zoek naar de patronen van de wereld. Blijft natuurlijk de vraag: in hoeverre leest hij de patronen aan de werkelijkheid af en in hoeverre leest hij ze erin?
Een oplossing voor deze vraag ligt misschien bij de theoloog Hans Jonas, die Hüsgen een aantal keren aanhaalt. Voor Jonas gaat het besef van verantwoordelijkheid als reddingsboei voor de wereld gelijk op met de moed tot het plegen van ultrapessimistische voorspellingen. Nazi te Venlo is zo’n ultrapessimistische voorspelling, maar door Hüsgens ars combinatoria, zijn bekwaamheid om een netwerk te construeren tussen uiteenlopende feiten en domeinen, is het een intens en intelligent boek geworden. Nazi te Venlo roept op tot verantwoordelijkheid vanuit het glasheldere morele besef: ‘Medeplichtigheid ontstaat daar waar tegen de vernietiging niets wordt ondernomen.’

Lees de volledige recensie op deReactor

Tom Van Imschoot over Tekstbestanden van Sven Vitse
Knack.be, 30 mei 2011

“Om een verschil te maken, moet er iets op het spel staan in de literatuur. Wat haar inzet is, moeten schrijvers en lezers echter telkens opnieuw ontwaren. In tijden van cultuur als koopwaar en kritiek als consumentenadvies is dat niet evident. Maar het gebeurt.”

Lees de volledige recensie op Knack.be!

Lucas Hüsgen: de kunst van het niet-vergeten
Interview met Lucas Hüsgen over Nazi te Venlo door Kurt Snoekx
brusselnieuws.be, april 2011

“Nazi te Venlo maakt van Hüsgens overgrootvader een hardnekkige voetnoot in een boek dat als een furieus kloppende ader het vege lijf van de mensheid waarschuwt voor wat het nog aan mogelijkheden rest. De lezer neemt plaats in de trein der traagheid – hoe kun je anders, oog in oog met een wereld die uit zijn voegen barst van extreemrechtse verlokkingen, kleine en grote menselijke schuld, de onhoudbare werkelijkheid geworden mogelijkheden van economie, technologie en ecologie…”

Het hele interview kan u lezen op brusselnieuws.be

De literatuur van het verlangende lichaam. Nieuw (en oud) proza van C.C. Krijgelmans
Hans Demeyer in Ons erfdeel (2011/2)

De afgelopen vier jaar verschenen van C.C. Krijgelmans evenveel boeken als in de vijftig jaar daarvoor. Met het dunne boekje Messiah (1961) en de verhalenbundel Homunculi (1967) veroverde Krijgelmans meer dan terecht een plaats in Sybren Polets Ander proza (1978), diens bloemlezing van de experimentele literatuur. Vergezeld van een lofbetuiging door Hugo Claus verscheen in 1984 een verzameling van ietwat conventionelere verhalen in Spaanse vlieg! Daarna regeerde opnieuw de stilte tot de publicatie van twee thematisch en stilistisch verwante verhalenbundels: Tandafslag (2007) en Patogeen Halogeen (2009). De cirkel is voorlopig rond met de publicatie van De Hunnen (2010), een boek dat werd aangekondigd op het titelblad van Messiah en nu een lezerspubliek mag verwelkomen. Dit is te danken aan het balanseer, de uitgeverij die Kris Latoir oprichtte ‘uit verontwaardiging dat sommige steengoede schrijvers niet meer uitgegeven worden’, zoals hij in een krant liet optekenen. Dit mag een anachronisme zijn in tijden waarin uitgevers openlijk toegeven dat het hen gaat om verkopen, en niet om het opzoeken en verspreiden van literaire kwaliteit.
Het werk van Krijgelmans vond geen uitgever meer omdat het ‘te gewelddadig en te exuberant’ zou zijn. Daar is wat van aan. Er wordt nogal wat gemoord, versneden en anaal gepenetreerd in het werk van Krijgelmans. In het afschaduwlijk uit Tandafslag snijdt Petro zo met zijn mes, ‘zodat bij inplof en ronddraaierig in opschrikkend vrouwenvlees een grote wonding ontstond van dodelijke verstijving in Petro’s onderstel’. Uit het citaat mag blijken dat Krijgelmans ook de taal geweld aandoet. Hij creëert daardoor een suggestiviteit die de beschreven daden extra kracht bijzet. Krijgelmans’ taalbehandeling is dan ook niet vrijblijvend. Het (seksuele) geweld is dan weer geen loutere provocatie, net zo min als het een simpele omkering zou zijn van de dagelijkse moraal.
(…)
Aan het einde van De Hunnen stelt het hoofdpersonage vast dat er slechts ‘één werkelijkheid bestaat hier en maar één’, namelijk die van de ‘hunnen’. De kracht en relevantie van Krijgelmans’ werk bestaat erin dat hij de illusies van ‘hun’ en ‘onze’ werkelijkheid afbreekt. Op die manier creëert hij een nieuwe verhouding tot die werkelijkheid, zonder dat die overschaduwd hoeft te worden door het definitieve oordeel van de Dood.

Wat gaat ge over Lowie vertellen?

Met De verzwegen Boon brengt Pol Hoste een hommage aan Louis Paul Boon. Een kritiekloze laudatio is echter het laatste wat de lezer van Hoste moet verwachten. De personages die hij in het leven roept (de twijfelende verteller-schrijver Paul Gustaaf, de illusieloze communiste Rosa Michaut, de uiterst zwijgzame Boon zelf) komen niet dichter bij een antwoord op de vragen die Boon meer dan dertig jaar na zijn dood blijft oproepen. En passant werpt de tekst ook een kritische blik op de heiliging – of is het inlijving? – die Boon te beurt viel.
[...]
Hoste gebruikt die discussie als een opstapje naar de kern van zijn boek: greep krijgen op de figuur van Boon, door de discussies te ontrafelen die hij bij zijn tijdgenoten uitlokte. Dat Boon bij leven een controversiële schrijver was, staat nu wel vast. Maar Hoste wil dieper graven en gaat op zoek naar de werkelijke inzet van die discussies. En inderdaad, daar blijken heel wat ‘verzwegen’ elementen in te zitten.
[...]
Tegen de achtergrond van een naoorlogse wederopbouw die steeds meer opschuift in de richting van restauratie buitelen in de discussies over Boon de levensbeschouwingen, literatuuropvattingen en maatschappelijke utopieën over elkaar heen.
[...]
Met Boon als baken tast Hoste de grenzen af van de roman als geëngageerde tekst. Het blijft zoeken naar een antwoord op de vraag of je wel iets over een maatschappelijke realiteit kunt schrijven met een zo verraderlijk werktuig als de taal.